.png)
عبدالقدوس دانش
عبدالقدوس (دانش) ولد محمد یوسف تولکی در سال ۱۳۱۷ در بنفشان متولد شد. وی علوم متداوله دینی را نزد پدرش آموخت و تا صنف ششم را در غوریان هرات خواند. در سال ۱۳۴۲ بحیث مستوفی غور مقرر شد. بعداً در محکمه پسابند و مرکز غور و قلعه نو و ریاست محکمه عالی هرات و پشتون زرغون و بحیث معاون اداره ثبت اسناد در محکمه فراه کار کرد. دیوان اشعارش شامل غزل، مثنوی، مخمس بر اشعار حافظ و قصاید است و همچنان اشعار اجتماعی سروده است که بیانگر درد و احساس مردم غور است و سالهاست در جکان هرات زندگی میکند و پدرشان در تولک غور است. اینک نمونه کلام:
دوش مردی تا سحر میکرد نفرین بر پسر
که شدم نادان پسر از دست تو خون جگر
موی سر را مانده مانند زنها تا کمر
میروی دنبال دخترهای مردم تا سحر
در پی همشیرههایت ای پسر دیگر مرو
روی خود هر دم به آئینه مبین ساجق مجو
پاچه پتلون تو گه تنگ باشد گه کشاد
یک نگه باری نکردی تو به وضع اقتصاد
هست و بودم را بدادی ای پسر یک دم به باد
نه تو را در سر بود شوقی به تحصیل و سواد
لب سرین در لب کشیده میروی هر دم به ناز
زلف خود را کردهای تا زیر رخسارت دراز
تو ز مد غربیان تقلید نابر جا مکن
تو به نزد این و آن دیگر خوده رسوا مکن
روز یک شکل و قیافه بهر خود پیدا مکن
خویش را دیگر به یاد گلرخان شیدا مکن
زندگی اندر جهان غرب نه عشق و هواست
نه همان بوسههای گرم روی پرده سینماست
گر تو افغانی لباس و رخت افغانی بپوش
در پی تحصیل و دانش روز و شب دایم بکوش
زندگی را هر جوانی چون تو پندارد خطاست
یا تمدن را به عالم فیشنش داند گناه است
گر جوان با شعوری کسب و کاری پیشه کن
در مسیر راه خود یک لحظه اندیشه کن
دانش غوری از این جریان بحث و گفتگو
از برای هر جوانی علم دارد آرزو
تا کنند از حکمت و فن کار نافع جستجو
شخص عاقل کی همی افتد به دام زلف مو
عصر کیهان است اکنون وقت زلف و شانه نیست
روزگار تنبلی و فیشن و مستانه نیست
××××××××
شعلههای آتش از یاقوت و مرجان بهتر است
در زمستان بهتر است
پیچ و تاب دودش از سنبل و ریحان بهتر است
در زمستان بهتر است
خانه را که نباشد به زمستان چوبی
به بخاری خوبی
تو یقین کن که از آن گوشه زندان بهتر است
در زمستان بهتر است
صبح سردی که خلاوک بکشی از سری جوش
روغنه ریزی بروش
به یقین شوربایش از فرنی و سالان بهتر است
در زمستان بهتر است
از لباسهای لطیف که بود مد جدید
ز سیاه و ز سفید
جامه پشمینه از تاتران و کتان بهتر است
در زمستان بهتر است
بهر ما مردم کوهسار به برف و گل و جال
به همین سردی سال
چاروق و پیتوه از موزه ایران بهتر است
در زمستان بهتر است
دانشا تولک اگر تازه هوای دارد
خوش فضای دارد
از همه تولک و ساغر تگاب اشنان بهتر است
در زمستان بهتر است