بنام خداوندبخشاینده ومهربان
سپاس وستایش مرخدای را که آثار قدرت او برچهره روز روشن تابان وانوار حکمت او در دل شب تاردرفشان است، غورسرزمین قدیم ،باستانی وکهن است که درقلب تاریخ ازویژگیهاوجایگاه عظیم برخورداراست ودرطول تاریخ مردم این سرزمین باحس کنجکاوی،صلحشوری،آزاد منش وخود مختاربوده که تاریخ خود گواه این مطلب است درعصر غوریها نویسندگان ،شعرا ،تاریخ نگاران ومفسران نامدار وجود داشتند که میلودی ادبی شان تا اکنون ازجذابیت ومتانت خاص برخوردار است و غور ولا یت است درمرکز افغانستان که درآن شاهان نامداری چون سلطان غیاث الدین غوری ،سلطان علاوالدین غوری،سلطان رضیه غوری وسایر شاهان غوری که دراین دیار وحتی فراتراز این مرز ها حکومت داشتند،امپراطوری غوریها فرهنگ این کشور را درتمام جهان به معرفی گرفتند واز خود شهکاریهای عظیم نشان دادندوبناهای عظیم وتاریخی را درهرات ،غور و حتی در کشور های ترکیه وهندوستان نیزساختند ،غوریها درساختن آبدات تاریخی نقش برازنده داشتند که میتوان از منارجام درغور ،مسجد جامع هرات ، مسجد فیروز کوه، کشک سلطانی (قصر سلطان غیاث الدین ) وغیره نام برد منارجام ۶۳ متر ارتفاع دارد درسال ۵۹۱ ه ق بعد از مدت هفت سال توسط معماری بنام علی ساخته شده است سالها قبل هنگامیکه شهریان دل از کینه روزگاران برمیتافتند روبه سینه های فراخ طبیعت نموده پای کوهها وکناررودها گرد کدورت از جان می زدوید، آوای آبشاران ونوای پرندگان دل را به شور می آورد و سرایندگان سخن ونغمه پردازان باغها شوریدگی می افزودند ودانشمندان،شعراء ونویسندگان هم در کنار آنها بال وپر برآورده شیدادلانه سرود زندگی سرمیدادند وازاین گوشه های وطن عزیز مایعنی (غورباستان) بسا شخصیت های سربرآورده وآوازگراگردیدند ،چه بسا گویندگان بی نام دیگری دراین گوشه های از سرزمین زمانرا پشت سرنهاده وگذشتند که شاید برخی از سروده ها ی شان نشانه ازقریحت والای ایشان بوده باشدلیکن آنهای که بجا مانده اندهرکدام به نوبه شان گرانمایه وبا ارزش اند ،حومه های سبز غورباستان درخطه تاریخ وجد بزرگی میبخشید که شهنامه های اززندگی آدمهای آن درزمانه های نزدیک ودور برازنده میگردد،درکناره ازهمین دامنه هاوقتیکه شوریده دلان دامان کوهدامن،دل به نوای نی داده وگوش به خروش شهنامه می سپردند ومحفل انس برپامیکردند که شوریدگان دلشده شعرو شعرپردازان شوریده دل ،دل به آوای شعر سپرده جهان را بهشتی از شعر پنداشته اند ودوستی ما با شاعران از روی شعر است طوریکه همان شاعران خطه غورباستانی راروشنی شعر بخشیدند که بگفته حافظ شیرازی شاعرتوانای قرن هفتم
هرگزنمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق ثبت است در جریدهء عالم دوام ما
علماء،ادبا فرهنگیان ونویسندگان به مثابه مشعل فروزان نقش ارزنده درگسترش فرهنگ وکلتورردرجهان ادب دارندوبه منظورغنا بخشیدن ورشد بیشتروتوسعه دادن فرهنگ ملی شان خدمات شایسته را انجام میدهند ،مردم مسلمان متدین ولایت غور درقسمت آزادخواهی متعهد بوده و ارزشهای فرهنگی را وظیفه اصلی خود میدانند ودربین مردم این سرزمین تعصبات قومی سمتی ونژادی جای خودرا به منطق اندیشه واستقلال تبدیل نموده است واین رشد فرهنگی مردم را میتوان دوره طلائی یادنمود ،مهمترین نیاز های آدمی درزندگی اجتماعی برقراری ارتباط با همنوعان وایجاد تفهیم وتفاهم بوده است ،بشربرای برقراری ارتباط با دیگران درجوامع بشری ازوسایل مختلف کارمیگیرد که مهمترین آنها زبان است و این ارتباط میتواند کلامی ویا غیر کلامی باشد،گفتگوهای معمولی نوشتن،شناخت علایم وکاربرد آنهازبان نامیده میشود،شعروادب انسان راازویژهگیهای دوران کودکی به اجتماعی شدن میگذراند وخاطرات قلبی وافکارش رابیان میکندوشعر خود جزء ازهویت فرهنگی انسانهاوبیان کننده شخصیت ها و هویت تاریخی آنهااست پس نگهداری وحفظ این اصالت بصورت طبیعی ومعمولی ازاعتقاد ژرف انسانها است ، شعروشاعری وسیله برای ابراز احساسات وعواطف باطنی بشر میباشدوبیانگرنوع از علاقه انسان وبه تصویر کشیدن تصورات ذهنی انسانها است که میتواند بخش از ادب وفرهنگ تلقی شود خلاصه اینکه شعر وشاعری مجموعه آثار هنری ولسانی نوشته شده ومنظوم ومنثوریک جامعه است که درایجاد زیبایی وآفرینش نو نظر مخاطبان را جلب میکندودرذهن هاتخیل ایجاد مینماید ودنیای پررمزورازی را در پیش چشم خواننده گان ایجاد مینماید،دراشعار تخیل واحساسات،آرزوها واندیشه های گوناگون مردم متبلور است وانسانها هم همیشه نیازمند علم ودانش بوده وچنین نعمت را میتوان باسعی وکوشش بدست آورد تاجوابگوی عطش شایقین علم باشد که همانا هدف ما سالم اندیشیدن برای حال وآینده است طوریکه به نزدیک مینگریم وبه دور می اندیشیم ویگانه منبع ارتباطی بین انسانها کتاب ویگانه راه موفقیت برای صمیمیت ومحبت بیشتر ارتباط با همدیگر است که این روابط به دوطریق(نوشتاری وکلامی)ممکن است که باعث ماندگارشدن اثرات دانشمندان ،شعرا ونویسندگان شده است،اکثریت مردم که دراین سرزمین زیست داشته اند شاعر،دانشمند،ادیب و عالم بوده اند پس درحفظ ارزشهای ملی که ازآنها بجامانده باید کوشید، نویسندگی ازدیرزمانی درجهان مرسوم شده که بزرگترین اثرها وترانه های حماسی به جهانیان اهداگردیده ونویسندگان ازخود هدیه های ماندگاری به آیندگان تقدیم نموده اندطوریکه تجارب وداشته های خودراطی سالها رنج به قلم توانا وبه بهترین نحوممکن آفریده های ادبی ،کلتوری وفرهنگی خویش را نوشته وبه شایقین علم وادب تقدیم نمودند که اینهمه باعث جلب وتوجه جوانان به مطالعه گردیده است شعر خود یک استعداد خدادادی است وممثل مفکوره شاعرانه را درانسانها ظاهر میسازد وباعث شناخت ادبی،فرهنگی، هنری وعلمی یک جامعه میگردد،شعرظاهرکننده احساسات راستین درشخصیت ها میباشد وشعررابطه بین فرد وجامعه است ،خوشحالیم ازاینکه سروده ها واشعارشاعران نسیم عشق میوزد ومشام جان هرصاحب دل رابه رنگ حیات مینوازد و به وجد می آورد سروده ها غنچه های عارفانه اند که درچشم همگان میدرخشند ، درکتاب که اکنون مطالعه مینمائیداشعار عرفانی ،تصوفی،اجتماعی وانتقادی که سرنوشت غم انگیز مردم میهن مارابه تصویر میکشاند وگواهینامه تلاش ممتددرنگهداری وحفظ فرهنگ مردم است وبامرور سروده ها ی که دراین کتاب گنجانیده شده شمارا متیقن خواهد ساخت که نمایانگرتمام نابسامانی ها درجامعه است،دراین مجموعه شعری شخصیت های که اهل علم وادب بودند وهستند رابه معرفی گرفته ئیم ،شخصیت عبارت ازمجموعه صفات وویژگیهاوحالات است که موجب تمایز یک فرد ازدیگران شود وازنظر اجتماعی به انسانهای باتربیت شخصیت گفته میشود که مستلزم تعلیم وتربیه هستند ،شخصیت ها خود در طول تاریخ بشری با عملکردهای شان جاگزین زهنیت ها شده وثبت تاریخ میشوند وشخصیت خود چهار جنبه اساسی (جسمانی،عقلانی،عاطفی و اجتماعی) دارد،یگانه عامل که از نمو ورشد اشخاص میکاهد دور ماندن از تعلیم وتربیه وقرار گرفتن اشخاص زیر خط فقر است بناء برین موجودیت اشخاص سالم وتوانا ی چون شعرا برمظلومیت ها اثرگذاشته وسطح زندگی مردم را تغیر میدهند وآن هم زمانیکه مسئولیت پزیر باشیم ،درزمره اشعارشعراسرگزشت بزرگان،شاهان،امیران ومسایل سیاسی واجتماعی شامل است که دراثر مطالعه اشعار ظاهرمیگردد. دراین کتاب نخواستم تاریخ بنویسم فقط خواستم تعداد دانشمندان وشعرا وادبا رابااشعاروسخنان شان به تصویر نمایش بگزارم اگرگذشته شعری غوریان را مطالعه نمائیم تمامآ اشعار تصوفی،عرفانی،اخلاقی،ادبی،اجتماعی،فرهنگی،.انتقادی سروده اند وشعرعشقی ومجازی دربین اشعار شان نهایت کم است واگر درمورد اولین شاعر سرزمین غورباستان سوال خلق شود ،مطالعات نشان میدهند که شاید عبدالواسع جبلی غرجستانی بوده باشد که درزمان سلجوقیان درغور میزیست، شاعران قدیمی که درغور معروف بودند بتر تیب عبارت بودند از خواجه جمال الدین خازنچی تولکی که شاعر ونویسنده بوده درسنه 600 ه ق می زیسته واز آن درتاریخ غبار یاد آوری شده است ،سید حسن وسید محمد ولدان ناصر (علوی) که هردو از اقوام سید عبدالله علوی تولک بوده و از ایشان نیز بحیث نویسنده وشاعر یاد آوری شده است ،همچنان عمر سراج تولکی شاعر معروف بود که در قلعه تولک زندگی میکرد ایشان درزمان حکومت سلطان علاوالدین غوری می زیسته وعلاولدین(غوری) خود نیز شاعر ونویسنده بوده است ،عمرسراج «تولکی» نیز شاعر بوده که این شعر عمر سراج «تولکی» در تاریخ غبار درج گردیده است
در اسب نشستهء تو ورلک فورلک مقصود تو تولک است این هم تولک
همچنان قاضی منهاج سراج (تولکی)فرزند سراج الدین (تولکی ) که پدرشان نیز شاعر ونویسنده بوده ودردرسالهای 500تا 600 ه ق میزیسته نویسنده ،شاعرو عالم دین بوده است که مقبره شان درنزدیکی قلعه تاریخی تولک قرار دارد (معلومات بیشتر را درتاریخ غور وطبقات ناصری مطالعه نموده میتوانید) .
اشعاریکه دراین مجموعه جا داده شده است طی چندین سال جمع آوری شده ومناسبت های بعضی آنهامعلوم نیست ویا هنگام وقوع کدام حادثه سروده شده اندکه بعداتصحیح گردیده ، بصورت عموم دونوع کتاب شعری درقسمت احوال شاعران چاپ شده یکی اینکه توسط خود شاعران نوشته شده دوم اینکه بشکل تصادفی دردسترس نویسندگان قرار گرفته که ضرورت به توضیح وتحلیل دارد،تحقیقات نخستین کتاب هذارا پدربزرگوارم محترم عبدالقابض خان«فایق» انجام داده ونظربه علاقه وافرشان من وادارشدم تا چنین کتاب را روی دست بگیرم وبعداباارتباط به شاعران این سرگرمی دائمی برای خودم شد وبعدا شاعران را وادارساختم تا بمن اطمینان نموده ونمونه شعری خودرا دردسترسم قرار بدهند ،اکثریت اشعار این مجموعه یاتوسط مصاحبه باخود شاعرنوشته شده ویاهم از اطراف واکناف این بلادتوسط دوستانم برایم ارسال گردیده است که جادارد ازهمه کساینیکه درزمینه همرایم همکاری نموده اند اظهارسپاس وقدردانی نمایم هدف من درینجا این بوده تا درراستای رسالت فرهنگی خود بکوشم تا ذهن وزبان نویسندگان ،شعرا واهل ادب این مرز وبوم وگذشته شعری شانرا به تصویر بکشانم وترتیب شاعران درداخل کتاب بنابر نظر خواهی ازبزرگان به اساس حروف الفبا تخلص شاعررادرنظر گرفته ودرج این مجموعه نمودم بنابراین چون این مجموعه شعری اولین کارفرهنگی من بوده و شاید نظر به زیاد بودن حجم کتاب و نواقص که در اشعار موجود بوده به اشتباهات املایی وانشائی روبروشوید امید وارهستم که درزمینه اگر کدام اشتباه املائی وانشائی را ملاحظه مینمائید درنخست بنده را مورد عفو قرار دهید وبا میسر شدن وقت مناسب کاستی هارا همراه با شاعران ونویسندگان درمیان گذاشته تادرچاپ های بعدی اصلاح ومجموعه شعری دقیق تری را تقدیم شما خوانند گان گرامی نمائیم دراخیربازهم اظهار قدردانی مینمایم از تمام بزرگواران که درترتیب این مجموعه شعری بامن همکاری داشتند والسلام
تسلی فقیرحوت ۱۳۹۱