- استاد سرمحقق اكاديمسن پوهاند عبدالرحيم الهام نماينده اكادمي علوم :
از نمونه هاي شعر حيران بخوبي ظاهر است كه شخص فياض جواد وذخار بوده ايجاب مي نمايد كه آثار شان بيشتر تحقيق ومطالعه شود تفحص زياد تر صورت گيرد بخوبي معلوم است كه حيران در تصوف وطريقت دست رسي زياد داشته اند كه مشرب قادريه را تعقيب مي نمودند ازين لحاظ مي توان استعمال مجهول را در شعر حيران ازمقام تحريكي كه از مقام هاي طريقت است وبمقام قرب نرسيده ارزيابي نمود به مفهوم اينكه حقايق هنوز در پشت پرده مجهول قرار دارد به كشف اسرار الهي تا سرودن آن شعر قرين نشده وقرب حاصل نكرده اين گفته حيران مشابه است باين گفته شاعر عارف كه ميگويد:

گر تو افلاطون ودانــــاي به عــــلم مــــــن بـــيك تعليم نادانت كنم

اين جا مفهوم ظاهري نادان درنظر نيست وراز بين دوعارف نهفته است وغرض از (نادانت كنم) پوشاندن اسرار از چشم مخاطب است كه از مقام عاليتر باوي معامله مي نمايد .
حيران نيز جهت كشف حقايق واسرار از مقام ويا شخص عاليتر استدعا ميكند وميفرمايد:

بــــحال مانــــظر كن ازســــرلطف بـسي مجــهول ونادانــــم يا غوث

مفهوم جمله مجهول و اراده حيران خيلي روشن است . اما در اين گفته حيران كه ميگويد :

گوساله پرستان طلب نام و نشان كـرد آخـر كه گذشتند ازين نام ونشانها

كه فاعل جمع را به فعل مفرد يك جا ساخته است در بعضي اشعار شعراي ديگر هم محسوس است اين نقص ادبي وفرهنگي نبوده نتيجه معلومات دقيق از ادبيات كهن است كه حيران از معلومات وسيعش استفاده نموده است.