فشردۀ دست آورد های علمی و عمرانی سلاطین غوری:

نویسنده: سید محمد رفیق نادم 

 

امیر شنسب به حکم تاریخ جد سلاطین غور بوده وی در سال 63 هجری قمری اولین شخصی بود از سر زمین شرق که بدست حضرت علی کرم الله وجهه به دین مبین اسلام مشرف گردید،سلاطین پر افتخار غور حکومت های محلی را به امپراطوری رساندند و مدت نه صد و بیست و چند سال حکومت کردند ، معروف ترین آنها امیر فولاد ،امیر محمد سوری،امیر محمد شیر شاه سوری ،شهنشاه سلطان رضیه ،سلطان علاءالدین ،سلطان بها الدین ،ملک الجبال سلطان قطب الدین ،سلطان ضیاء الدین ،سلطان غیاث الدین محمد سام ،سلطان معزالدین معروف به سلطان شهاب الدین و غیاث الدین کرت می باشند.

امیر فولاد غوری به معیت ابومسلم خراسانی خلافت اموی ها را در بغداد ساقط نمودند و خلافت عباسی ها را به وجود آوردند.

دربار سلاطین غوری همیشه مرکز تجمع علماء شریعت ،دانشمندان طریقت ،نویسندگان ،شعراء اهل هنر و صنعت بوده و هرگاه دست آورد های سلاطین بخصوص دوره امپراطوری آنها را در عرصه های دینی ،علمی ،فرهنگی ،عمرانی و اقتصادی در یک چشم انداز کوتاه از نظر بگذرانیم فشرده نتیجه چنین خواهد بود.

در مورد رشد ،تکثیر و ترویج دین اسلام ،سلوک چهار گانه طریقت حد اعظم توانمندی های خویش را بذل نمودند.

در شهر های بزرگ و متفرقه خویش قبل از انجام امور اقتصادی و دیگر مسایل لزوماً یک مدرسه دینی ،یک محراب مسجد بزرگ ،یک باب خانقاه و یک باب کتاب خانه را اعمارو آنها را تجهیز می نمود.علاوه بر سر زمین های مملوکۀ خویش متوجه بعضی اماکن دیگر نیز می بودند چنانچه ملک ضیاءالدین غوری زمانیکه همراه مادرش به زیارت بیت الله شریف رفت در مکۀ معظمه چندین خانقاه را اعمار نمودند وتا مدت چندین سال مصارف آن ها را میپرداختند.

عمده ترین مراکز تعلیمی دورۀ غوری ها :

• مدرسۀ غیاثیه در هرات

• مدرسۀ فیروزی در ملتان

• مدرسۀ معزی در دهلی

• مدرسۀ سرحوض در سیستان

• مدرسۀ افشین در غرچستان

• مدرسۀ شاه مشهد در ولایت بادغیس

مشهور ترین کتابخانه های دورۀ غوری ها :

• کتاب خانۀ مدرسۀ غیاثیه در هرات

• کتابخانۀ سلطان علاءالدین در فیروز کوه

• کتابخانۀ سلطان شهاب الدین در غور

• کتابخانۀ اکبر در زمین داور

• کتابخانۀ فخرالدین مبارک شاه

اعمار مساجد و بنا های تاریخی و آبده های ماندگار دورۀ غوری ها :

• مسجد قوت السلام و قطب منار دهلی.

• خانقاه چشت شریف ولایت هرات.

• منار سیروان اوبه و لایت هرات

• مسجد جامع بزرگ هرات

• قلعۀ اختیارالدین هرات.

• مسجد بزرگ شهر فیروز کوه ولایت غور.

• منار جام ولایت غور.

• مسجد شاه مشهد در ولایت بادغیس.

• منار 65 متری در بخارا.

مدرسین مشهور دورۀ غوری ها :

• سلطان معین الدین چشتی

• امام فخر رازی

• قاضی منحاج سراج

• کمال الدین عثمان ترمزی

• علامه تفتازانی

شعرای مشهور دورۀ غوری ها :

• معین الدین چشتی

• عجیبی جوزجانی

• امیر حسین سادات غوری

• احمد کافی

• امام صدرالدین نیشابوری

• چاووش غوری